Communicatie-uitingen
De publiciteitsverplichting bij subsidies krijgt lang niet altijd de aandacht die het verdient. Toch vormt deze verplichting een vast onderdeel van vrijwel alle nationale en Europese subsidieregelingen. Voor subsidieontvangers betekent het dat zij in hun communicatie-uitingen – van websites tot persberichten – melding moeten maken van de ontvangen subsidie en de financierende instantie. Voor subsidieadviseurs is het belangrijk dit onderwerp expliciet op te nemen in hun begeleidingstrajecten, om risico’s op sancties en terugvorderingen te voorkomen.
Wat is de publiciteitsverplichting ?
De publiciteitsverplichting houdt in dat subsidieontvangers in hun externe communicatie vermelden dat hun project (mede) tot stand is gekomen met subsidie van een overheidsinstantie. Deze verplichting is bedoeld om:
- de transparantie van overheidsfinanciering te vergroten;
- publieke erkenning te geven aan de rol van de subsidiegever;
- het gebruik van subsidiegelden zichtbaar te maken voor burgers, bedrijven en andere belanghebbenden.
De verplichting geldt niet alleen bij grote publieke campagnes, maar ook bij relatief kleine uitingen zoals een projectwebsite, folders, eindrapporten, presentaties of social media-posts.
Juridische basis
De publiciteitsverplichting is in vrijwel alle subsidieregelingen expliciet opgenomen. In Nederlandse regelingen staat dit vaak in de subsidiebeschikking of algemene subsidiebepalingen, bijvoorbeeld:
“De subsidieontvanger vermeldt in alle relevante communicatie dat het project mede mogelijk is gemaakt door subsidie van [naam subsidiegever].”
In Europese programma’s is de verplichting doorgaans nog gedetailleerder omschreven. Zo bepaalt de verordening voor het EFRO-programma dat het EU-embleem en een standaardzin verplicht moeten worden gebruikt in alle communicatie, met specifieke eisen aan formaat, zichtbaarheid en positionering.
Bij Horizon Europe geldt bijvoorbeeld dat elk gepubliceerd document, elke presentatie en zelfs elk wetenschappelijk artikel een verplichte vermelding moet bevatten, zoals:
“Funded by the European Union under Grant Agreement No. [xxxxxxx]. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Commission.”
Wanneer is de verplichting van toepassing?
De publiciteitsverplichting geldt gedurende de volledige looptijd van het project én in sommige gevallen ook daarbuiten (bijvoorbeeld voor infrastructuurprojecten). Relevante communicatie-uitingen kunnen zijn:
- Websites of landingspagina’s over het project
- Persberichten en nieuwsartikelen
- Rapporten, whitepapers of brochures
- PowerPoint-presentaties bij congressen of beurzen
- Bouwborden bij fysieke projectlocaties
- Posts op LinkedIn, X (voorheen Twitter), Facebook of Instagram
- Audiovisuele producties (bijvoorbeeld promotiefilms of webinars)
Let op: ook digitale communicatie valt hieronder. Een project dat op LinkedIn wordt gepresenteerd zonder vermelding van de subsidiebron voldoet niet aan de verplichting.
Praktische uitvoering: wat moet er vermeld worden?
De exacte invulling hangt af van de regeling. Als subsidieadviseur is het belangrijk de bepalingen in de regeling of beschikking goed te analyseren. Globaal kan de verplichting in drie niveaus worden verdeeld:
- Algemene vermelding
Bij kleinere of nationale subsidies volstaat vaak een korte zin zoals:
“Dit project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van [naam subsidiegever].”
- Logo’s en visuele herkenbaarheid
In veel regelingen is het verplicht om ook het logo van de subsidiegever op te nemen. Soms zijn hiervoor officiële beeldmerken beschikbaar (bijvoorbeeld voor EFRO, INTERREG of Rijksdienst voor Ondernemend Nederland).
- Specifieke teksten of disclaimers
In Europese programma’s worden vaak verplichte formuleringen opgelegd, inclusief disclaimers over de rol van de EU en auteursverantwoordelijkheid. Deze moeten letterlijk en onverkort worden overgenomen.
Gevolgen van niet-naleving
De meeste subsidiegevers beschouwen niet-naleving van de publiciteitsverplichting als een schending van de subsidievoorwaarden. Dit kan leiden tot:
- (gedeeltelijke) terugvordering van het subsidiebedrag;
- uitsluiting van toekomstige subsidieaanvragen;
- reputatieschade voor zowel de aanvrager als betrokken partners.
Bij Europese subsidies wordt dit strikt gehandhaafd. De Europese Commissie kan bij audits terugvordering opleggen als de publiciteitseisen niet zijn nageleefd, ongeacht of de rest van het project goed is uitgevoerd.